Sistan ve Belucistan'da ilaç krizi: Can kayıpları artabilir! 2026-07-13 16:31:03   HABER MERKEZİ - Sistan ve Belucistan eyaletinde hemofili hastalarının tedavisinde kullanılan Faktör 13 ilacına sekiz aydır düzenli erişim sağlanamıyor. İran Hemofili Derneği, ilaç krizinin sürmesi halinde yıl sonuna kadar can kayıplarının artabileceği uyarısında bulundu.   İran'ın Sistan ve Belucistan eyaletinde hemofili hastalarının tedavisinde kullanılan hayati öneme sahip Faktör 13 ilacındaki tedarik sorunu sekiz aydır devam ediyor. İran Hemofili Derneği, Faktör 13 eksikliği bulunan hastaların uzun süredir ilaca yeterli düzeyde ulaşamadığını belirterek, mevcut durumun sürmesi halinde yıl sonuna kadar ölümlerin artabileceğini açıkladı.   Dernek, ilaç temininin İran Gıda ve İlaç Kurumu'nun sorumluluğunda olduğunu hatırlatarak, hayati öneme sahip ilacın kesintisiz sağlanması ve yeni can kayıplarının önlenmesi için kurumun acilen harekete geçmesi çağrısında bulundu.   İlaca erişemeyen çocuk yaşamını yitirdi   Uyarılar, kısa süre önce Haş kentinde yaşayan üç yaşındaki hemofili hastası bir çocuğun, hayati ilaca erişememesi nedeniyle yaşamını yitirmesinin ardından geldi. Olayın ardından nadir hastalıklarla yaşayan kişilerin ilaç temininde yaşadığı sorunlar yeniden gündeme gelirken, sağlık sisteminin ilaç tedarik zincirine yönelik eleştiriler de arttı.   Sağlık uzmanları, hemofili hastalarının tedavisinde kullanılan ilaçlara erişimde yaşanacak kesintilerin ağır iç kanamalara, kalıcı sağlık sorunlarına ve ölümlere yol açabileceği uyarısında bulundu.   ‘Hastalık gizleniyor, tedavi aksıyor’   İran Hemofili Derneği'nin Sistan ve Belucistan temsilcisi, hastalığın teşhis ve tedavi sürecini zorlaştıran sosyal ve kültürel etkenlere de dikkat çekti. Temsilci, bazı ailelerin evlilik, aile itibarı ya da aşiret ilişkileri üzerindeki olası etkilerden çekindikleri için çocuklarının hastalığını gizlediğini veya tedavi sürecini düzenli takip etmediğini belirtti. Bu durumun tanı ve tedavinin gecikmesine, buna bağlı olarak da ciddi sağlık sorunlarının artmasına neden olduğu ifade edildi.   Genetik tarama ve ilaç erişimi çağrısı   Dernek temsilcisi, eyalette Faktör 13 eksikliğinin yaygın görülmesini akraba evliliklerinin yüksek oranına ve gebelik öncesi genetik test ile tarama uygulamalarının yetersizliğine bağladı.   Sağlık uzmanları ise toplumda farkındalığın artırılması, genetik danışmanlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve hayati ilaçların kesintisiz temin edilmesinin sağlık sisteminin öncelikleri arasında yer alması gerektiğini vurguladı. Uzmanlar, erken tanının tek başına yeterli olmadığını, tedavide kullanılan ilaçlara sürekli erişim sağlanamadığı sürece hastaların yaşamlarının ciddi risk altında olmaya devam edeceğini belirtti.