‘Kürt yoktur’ diyen Cemal Gürsel’in adı Cizre sokaklarına verildi 

2022-05-25 09:53:16


	 

	 

	ŞIRNAK - Kürt düşmanı olarak bilinen ve “Size Kürt diyenin yüzüne tükürünüz” söylemiyle tanınan Cemal Gürsel’in adı Cizre sokaklarına verildi. 

	 

	Osmanlı döneminde Mezopotamya’da özerk olarak yaşayan Kürtler, Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren inkar ve imha siyasetine maruz kaldı. Cumhuriyetin ilk yıllarında Ağrı ve Dersim’de ayaklanan Kürtler, bağımsızlık mücadelesi verdi. Katliamlarla bastırılan Kürtlerin talepleri, takip eden süreçte hem zor yoluyla hem de toplumsal asimilasyon ile Türkleştirilmeye çalışıldı. Özellikle Dersim Soykırımı’ndan sonra Kürt dili, kıyafetleri, kültürü ve Kürtçe isimlerin kullanılması yasaklandı. Kürtlerin yaşadığı bölgelerde 1946 yılına kadar sıkıyönetim ilan edildi. 1980 yılında Kenan Evren öncülüğünde gerçekleşen askeri darbeden sonra Kürtçe tamamen yasaklandı. Kürtçe konuşan, yayın yapan veya şarkı söyleyen yüzlerce kişi tutuklandı. Bölge illerinde bulunan bütün yerleşim yerlerinin Kürtçe isimleri değiştirilerek Türkçe isimler verildi. Bu süreçte 4 bin 500 köy yakıldı ve buralarda yaşayan Kürtler zorla köylerinden çıkarılarak Türkiye metropollerine sürgün edildi. Kürtçenin unutulması için Kürt çocuklara “Tarık”, “Atilla”, “Sencer” gibi Orta Asya kökenli Türkçe isimler konuldu.

	 

	Kürtlere yönelik Cumhuriyet’in ilk yıllarından beri sürdürdüğü asimilasyon politikaları devam ediyor. Kürt kentlerinde hala sokak isimlerinde, kentlerdeki turistik yerlerde ve tabelalarda Türkçe kelimeler kullanılıyor. Bu politika, bugün Şırnak’ın Cizre ilçesinde uygulanıyor. İlçenin tarihi yerleri olan Birca Belek, Mem û Zîn gibi turistik yerlere İngilizce ve Rusça yazılı tabelalar asılırken, halkın dili olan Kürtçe, tabelalarda yer almıyor. Kürt tarihinde gerçekleştirdiği katliamlarla, yasaklarla anılanların isimleri de sokaklara veriliyor.

	 

	Darbeci Cemal Gürsel’in adı verildi

	 

	Cizre sokaklarına 1960 darbesi lideri Cemal Gürsel’in adı verildi. Cemal Gürsel, 45 yıl boyunca askeri görevlerde bulunan ve orduda “Ağa” lakabıyla bilinen Cemal Gürsel, 27 Mayıs 1960 darbesiyle birlikte cumhurbaşkanı oldu. Cemal Gürsel, Ankara sokaklarına, “Kürt’üm diyenin yüzüne tükürün! Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel” yazılı pankartları astırmış, darbenin ardından gittiği Diyarbakır’da, halka “Size Kürt diyenin yüzüne tükürünüz” şeklindeki ırkçı ve nefret söylemleriyle seslenmişti. 

	 

	‘Kürt diye bir ırk yoktur’

	 

	Türkolog M. Emin Fırat’ın hazırladığı, “Doğu illeri ve Varto Tarihi” adlı kitabın eski baskılarında Devlet Başkanı ve Başbakan sıfatıyla Cemal Gürsel’in kitap için kaleme aldığı bir yazıda, Gürsel’in Kürtlere dair “Dünya üzerinde ‘Kürt’ diye adlandırılabilecek müstakil bir ırk yoktur. Kürtler, yalnız vatandaşımız değil, soydaşımızdır da” ifadelerine yer vermişti.

	 

	Cizre tarihinde Melayê Cizîrî, Ahmedê Xanê gibi önemli şahsiyetlerin ismi bulunmasına rağmen, bu isimlerin herhangi bir yere verilmemesi dikkat çekiyor. Bunun yerine Selçuklu hükümdarı Sencer Şah gibi isimler kullanılıyor. Önemli Kürt şahsiyetlerin isimleri de “Ahmede Hane”, “Meleye Cizre”, “Kırmızı Medrese” şeklinde türkçeleştirilerek kullanılıyor.