İran’da kadınlara sistematik baskı 

2026-07-11 22:17:51


	 

	HABER MERKEZİ - İran'da kadın haklarına ilişkin yayımlanan 2026 yılının ilk altı aylık raporu, kadınlara yönelik sistematik baskının derinleştiğini ortaya koydu. Rapora göre altı ayda 9 kadın idam edildi, 5 binden fazla kadın gözaltına alındı, 45 kadın erkek şiddeti sonucu yaşamını yitirdi.

	 

	İran'da kadın haklarına ilişkin yayımlanan 2026 yılının ilk altı aylık raporunda, kadınlara yönelik hak ihlallerinin ağırlaştığı belirtildi. Rapora göre yılın ilk altı ayında 9 kadın idam edilirken, 5 binden fazla kadın gözaltına alındı. Aynı dönemde 45 kadın erkek şiddeti sonucu yaşamını yitirirken, Ocak ayındaki protestolarda en az 250 kadın katledildi.

	 

	Raporda, kadın hakları savunucuları, gazeteciler, avukatlar, sivil toplum aktivistleri ve adalet talep eden ailelerin sistematik baskıyla karşı karşıya bırakıldığı belirtilirken, idamlar, keyfi gözaltılar, uzun hapis cezaları, tedavi hakkının engellenmesi, yüksek kefaletler ve insanlık dışı cezaevi koşullarının sürdüğü kaydedildi.

	 

	Bahailer ve Kürdistan'daki aileler hedefte

	 

	Rapora göre Şiraz'da 16'sı kadın 26 Bahai yurttaşı beraat kararlarının bozulmasının ardından yeniden mahkemeye çağrıldı. Yezd'de yaşayan Bahai yurttaşı Mitra Bandi Emirabadi ise 5 yıl hapis ve 10 yıl sosyal haklardan mahrum bırakılma cezasına çarptırıldı.

	 

	Kürdistan'da ise Kamyaran'da tutuklu bulunan Kejal Rahmani ile yakınlarının tutukluluk süreleri uzatılırken, aile ve avukat görüş haklarının engellendiği belirtildi. Raporda ayrıca Beluc siyasi tutsakların idam tehdidiyle, çok sayıda tutuklunun ise zorla itiraf dayatmasıyla karşı karşıya bırakıldığı ifade edildi.

	 

	Avukatlar, gazeteciler ve aktivistler

	 

	Şiraz Barosu üyesi avukat Astare (Meryem) Ensari'nin tahliye kararı verilmesine rağmen cezaevinde tutulduğu, Front Line Defenders'ın ise Nazenin Salari ve iki avukat hakkında verilen hapis cezalarının durdurulmasını istediği aktarıldı. Sinema oyuncusu Elnaz Şakerdust'un da Tahran Devrim Mahkemesi'ne çağrıldığı belirtildi.

	 

	Gorgan'da çevre aktivisti Fatıma Cami'nin dijital medya paylaşımları gerekçe gösterilerek gözaltına alındığı, Tahran'da ise Sima Mezlegani hakkındaki hapis cezasının onandığı kaydedildi.

	 

	Sağlık hakkı engelleniyor

	 

	Raporda Evin Cezaevi'nde tutulan çok sayıda kadın siyasi tutsağın aileleriyle telefon görüşmesi yapmasının engellendiği, İlam Cezaevi'ndeki Zehra Muhammedveli'nin ise yargı sürecindeki hak ihlallerini protesto etmek amacıyla açlık grevine başladığı belirtildi.

	 

	Kanser hastası Kürt bir kadının ise 91 günlük tutukluluk ve işkencenin ardından ancak 15 milyar tümen kefaletle geçici olarak serbest bırakıldığı aktarıldı.

	 

	Gözaltılar, açlık grevleri ve idam tehdidi

	 

	Rapora göre Şiraz, Sine, Mahabad, Serdeşt, Urmiye, Kirmanşan, Merîwan, Gorgan, Meşhed, Tahran, Kerec, Zahedan ve çok sayıda kentte gözaltılar, ağır hapis cezaları ve hak ihlalleri sürüyor.

	 

	İnsan hakları örgütleri, çok sayıda tutuklunun ailelerine haber verilmeden başka cezaevlerine sevk edildiğini, avukat ve aile görüş haklarının engellendiğini belirtti.

	 

	Raporda ayrıca milyarlarca tümenlik kefaletlerin aileler üzerinde ekonomik baskı aracına dönüştüğü, Bahailerin mal varlıklarına sistematik olarak el konulduğu ve idam cezasının siyasi baskı aracı olarak kullanılmaya devam ettiği vurgulandı.

	 

	Hak savunucuları, uluslararası toplumun etkili adımlar atmaması nedeniyle İran'da kadınlara yönelik baskı, keyfi gözaltılar, idamlar ve hak ihlallerinin giderek ağırlaştığı uyarısında bulundu.