Nobel ödüllülerinden yapay zekâ ve nükleer silahsızlanma çağrısı

2026-07-27 08:10:53


	 

	HABER MERKEZİ - Roma'da düzenlenen "Yapay Zekâ ve Nükleer Savaş Küresel Nobel Ödüllüleri Toplantısı"nın ardından yayımlanan Roma Bildirgesi'nde, yapay zekânın insan onuru ve uluslararası hukuk temelinde geliştirilmesi çağrısı yapıldı. 

	 

	İtalya'nın başkenti Roma'da düzenlenen "Yapay Zekâ ve Nükleer Savaş Küresel Nobel Ödüllüleri Toplantısı"nın ardından kabul edilen "Silahsız ve Silahsızlandırıcı Barış İçin Roma Bildirgesi" kamuoyuyla paylaşıldı. İki gün süren toplantıya Nobel ödüllü isimlerin yanı sıra eski devlet ve hükümet başkanları, bilim insanları, insan hakları savunucuları, dini temsilciler ve sivil toplum örgütlerinden 200'ü aşkın kişi katıldı.

	 

	Toplantının sonunda kabul edilen bildirgede, yapay zekânın yalnızca askeri ve ticari çıkarlar doğrultusunda geliştirilmemesi gerektiği belirtilerek, uluslararası iş birliğine dayalı küresel bir yapay zekâ yönetişimi oluşturulması ve nükleer silahsızlanma çalışmalarının sürdürülmesi çağrısı yapıldı.

	 

	Yapay zekânın merkezine insan onuru çağrısı

	 

	Papa XIV. Leo'nun Magnifica Humanitas genelgesinden esinlenilerek hazırlanan bildirgede, yapay zekâ teknolojilerinin merkezine insan onurunun yerleştirilmesi gerektiği vurgulandı. Bildirgede, teknolojik gelişmelerin insan hakları, uluslararası hukuk ve ortak sorumluluk ilkeleri doğrultusunda şekillendirilmesinin önemine dikkat çekildi.

	 

	Roma Belediye Başkanı Roberto Gualtieri de teknolojik ilerlemenin demokratik sorumluluk anlayışıyla yönlendirilmesi gerektiğini belirterek, bireye saygı, eşitlik ve ortak yararın esas alınması çağrısında bulundu. Roberto Gualtieri, ekonomik büyüme ile sosyal adalet, insan hakları ve ekolojik korumanın birlikte ele alındığı yeni bir uluslararası iş birliği modeline ihtiyaç olduğunu söyledi.

	 

	Af Örgütü: Öldürme kararını makineler vermemeli

	 

	Toplantıda konuşan Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnès Callamard, yapay zekânın askeri alanda kullanımına ilişkin ciddi uyarılarda bulundu. Öldürme kararlarının makinelere bırakılmasının kabul edilemez olduğunu belirten Agnes Callamard, yapay zekâ sistemlerinin bugün hedef belirleme, büyük veri analizi yapma ve saldırı önerileri geliştirme kapasitesine ulaştığını ifade etti.

	Askeri operasyonlarda son kararın insanlar tarafından veriliyor görünmesine rağmen planlamanın giderek otomatik sistemlere bağımlı hale geldiğini söyleyen Agnes Callamard, kullanılan verilerdeki önyargıların geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.

	 

	Yapay zekâ sayesinde tek bir operatörün aynı anda onlarca hatta yüzlerce insansız hava aracını yönetebildiğini belirten Agnes Callamard, bunun askeri kapasiteyi önemli ölçüde artırdığını kaydetti.

	 

	'Uluslararası iş birliği zorunlu'

	 

	Avrupa Komisyonu eski Başkanı ve İtalya eski Başbakanı Romano Prodi ise ABD ile Çin arasındaki rekabetin küresel yapay zekâ düzenlemelerini zorlaştırdığını söyledi. Romano Prodi, hiçbir ülkenin yapay zekâ, küresel güvenlik ve hızla gelişen teknolojilerin yarattığı sorunları tek başına çözemeyeceğini belirterek uluslararası iş birliğinin zorunlu olduğunu ifade etti.

	 

	İstihdam üzerindeki etkiler de gündemdeydi

	 

	Toplantıda yapay zekânın çalışma yaşamına etkileri de ele alındı. King's College London tarafından yayımlanan araştırmaya göre, otomasyondan en fazla etkilenen mesleklerde iş ilanları ortalama yüzde 6,1 oranında azalırken, açık kalan işlerin daha yüksek uzmanlık gerektirdiği belirtildi.

	 

	Küresel düzenleme çağrısı

	 

	Roma Bildirgesi'nde, yapay zekânın insanlık için önemli fırsatlar sunduğu belirtilirken, bu teknolojinin insan onuru, uluslararası hukuk ve ortak sorumluluk ilkeleri temelinde geliştirilmesi gerektiği vurgulandı. Bildirgede ayrıca, yapay zekânın yeni bir küresel silahlanma yarışını derinleştirmemesi için uluslararası düzeyde ortak düzenlemelerin hayata geçirilmesi çağrısı yapıldı.