HABER MERKEZİ - Kürtler, birçok kentte çeşitli eylem ve etkinliklerle Kürt Dil Bayramı’nı kutladı. Etkinliklerde asimilasyon politikalarına dikkat çekilirken, dili sahiplenmenin herkesin görevi olduğu vurgulandı.

 

 

15 Mayıs Kürt Dil Bayramı dolayısıyla birçok merkezde Kürtler alanlara çıkarak hem baskı, asimilasyon politikalarına dikkat çekti hem de taleplerini dile getirdi.

 

Urfa

 

Halkların Demokratik Partisi (HDP) Urfa Gençlik Meclisi üyeleri "Gençlik Buluşması”nda bir araya geldi. Bozova ilçesinde bulunan Atatürk Barajı kenarında bulunan Çatak piknik alanında düzenlenen buluşmaya çok sayıda genç katıldı. Gençler, erbaneler eşliğinde seslendirilen şarkılar ile halay çekti. Gençler, şenlik alanında bulunan yurttaşların 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı'nı kutladı.

 

"Bila Kurdî bibe zimanê fermî û zimanê perwerdehiyê" ve "Genç başladık genç başaracağız" pankartı ve "Divê kurdî bibe zimanê fermî", "Ez Kurd im zimanê kurdî dixwazim" yazılı dövizler eşliğinde gençler sanatçı Aram Tîgran'ın Zimanê Kurdî şarkısını seslendirdi. Şenlik, Kürtçe bilmeceler ve etkinliklerin ardından son buldu.

 

Şırnak

 

Şırnak’ın Cizre ilçesinde Kürt Dil Bayramı vesilesiyle Cizre Birca Belek Dil ve Kültür Derneği’nde basın açıklaması yapıldı. Açıklamaya Halkların Demokratik Partisi (HDP) Şırnak Milletvekili Hasan Özgüneş, HDP il ve ilçe örgütü, Barış Anneleri Meclisi, Tevgera Jinên Azad (TJA), HDP’li belediye eşbaşkanları ile çok sayıda yurttaş katıldı.

 

Açıklamada “15'ê Gulanê cejna zimanê Kurdî pîroz be” pankartı açılırken, “Ziwanêko azad cuyêka azade” ve “Divê Kurdî bibe zimanê fermî” dövizleri taşındı. Açıklamada konuşan HDP Cizre İlçe Eşbaşkanı Zilan Ecevit, Kürt Dil Bayramı’nın tarihçesine değindi. Egemenlerin Kürtlerin değerlerini, dilini ve kültürünü yok etmek için bütün politikaları devreye koyduğunu ifade eden Zilan, Kürt dili ve kültürü üzerindeki baskıların kaldırılması gerektiğini vurguladı.

 

Açıklamanın ardından oturma eylemine geçen kitle “Zimanê Kurdî” şarkısını seslendirdi. Açıklama “Zimanê me rûmeta me yê”, “Zimanê me nasnameya me ye” ve “Bê ziman jiyan nabe” sloganları ile sonlandı.

 

Diyarbakır

 

Kürt Dil ve Kültür Ağı, Özgürlük için Hukukçular Derneği (ÖHD) ve Diyarbakır Barosu Dil Komisyonu, "Dil ve Hukuk" paneli düzenledi. Diyarbakır Barosu Tahir Elçi Konferans Salonu'nda gerçekleştirilen panelin moderatörlüğünü Diyarbakır Barosu Kürtçe Dil Komisyonu Başkanı Elif Birikili yaparken, Kürt yazar Bahoz Baran, Kürt yazar, çevirmen ve dilbilimci Zana Farqînî ve avukat Cemile Turhallı Balsak etkinliğe konuşmacı olarak katıldı.

 

‘Dil çalışmalarını fazlalaştırmalıyız’

 

Açılış konuşmasını yapan Diyarbakır Baro Başkanı Nahit Eren, dile daha fazla sahip çıkmak gerektiğini söyledi. Nahit, “Kürdistan’ın dört parçasında Kürtler ve dilleri üzerinde baskılar var, zulüm yapılıyor. Avukatlar ve dilbilimciler olarak daha çok çalışmalıyız. Hepimiz çalışmalı ve sahip çıkmalıyız” dedi. 

 

‘Avukatlar bu toplumun aydınıdır’

 

Kürt yazar, çevirmen ve dilbilimci Zana Farqînî, Kürt dilinin gelişiminde emeği geçenleri anarak sözlerine başladı. Zana, “90'lı yıllardan bu yana dilimiz için çeşitli kurumlar oluşturuldu, gazeteler çıkarıldı ama baskılar Kürt gazeteciliği ve medyasını da sürgün etti. Musa Anter ve diğer öncüler bizim için saygın isimlerdir. Onlar sayesinde başımız dik. Anadilde konuşma hakkı ulusal ve uluslararası zeminde açıkça belirtilmelidir” sözlerine yer verdi.  

 

‘Dil insanın kimliğidir’

 

Ardından konuşan Avukat Cemile Turhallı Balsak da dilin de ruh gibi olduğunu, canlı olduğunu ve yaşadığını kaydetti. Kültür ve dili ayıramayacaklarını ifade eden Cemile, “Dil insanın kimliğidir. Dil hem insanları bir araya getiriyor hem de ayırıyor. Kimliğin iki amacı var; biri seni tanıtıyor diğeri de seni diğer insanlardan ayırıyor. Mesela yurt dışında birine ne olduğunu sorunca ‘öğrenciyim’, ‘doktorum’ ya da ‘öğretmenim’ diyor ama burada sorduğunda direkt ‘Kürt’üm’ diyor. Artık bu refleks haline getirilmiş. Çünkü her yerde, ‘Türk övün çalış’ denildi bugüne kadar” şeklinde konuştu. Cemile, her koşulda dile sahip çıkılması gerektiğine vurgu yaptı.

 

‘Dilimiz ölmüyor, öldürülüyor’

 

Son olarak konuşan yazar Bahoz Baran, "Bizim Kürtlerin meşhur bir sözü vardır, 'Biz asimile olmuşuz.' Bunu söylediğinizde sanki bizim suçumuz yokmuş gibi davranıyoruz. Dilimiz ölüyor demek de yanlış. Dilimiz öldürülüyor demek doğru olanıdır. Yaşamımızda çok büyük sorunlar var. İnsanlarımız asimile oluyor ama asimile olmuyormuş gibi yaşıyorlar. Ben yıllardır bu şehirdeyim, Kürtçe birkaç kişinin omuzlarına kalmış durumda. Her Kürt, Kürtçe konuşmada ve sahiplenmede sorumludur. Herkes sorumluluk almalı. Bizim dilimizde farkındalık yaratmamız için siyaset ayağımız güçlü olmalı. Biz dil meselesini sloganla, ajitasyonla sınırlı bırakmışız. Bize birisi hakaret etmediği sürece sesimizi de çıkarmıyoruz. Biz sadece bugünlerde kutluyoruz ama bu mesele iki günlük iş değildir, her gün sahip çıkmalıyız. Bu şekilde gidersek kaybederiz” sözlerine yer verdi.

 

Panel, konuşmaların ardından katılımcıların sorularıyla son buldu.

 

Hakkari

 

HDP Hakkari İl Örgütü’nün Kürt Dili Bayramı dolayısıyla İl Örgütü önünde yaptığı basın açıklamasına HDP Hakkari İl Eşbaşkanlarının yanı sıra çok sayıda partili katıldı. Açıklamayı HDP Hakkari İl Yöneticisi Kadir Şahin okudu.

 

Asimilasyon politikalarına dikkat çekilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi: “Uluslararası devletler tarafından günümüzde asimilasyon politikalarının sistematik şekilde yürütülmesi sonucunda, sadece belirli diller konuşuluyor. UNESCO’nun dünya üzerinde kaybolacak diller atlasında Türkiye’den 18 dil bulunuyor. Açıkça görülüyor ki yürütülen politikalar, kültür ve düşünceleri yok etmeye yönelik bir stratejidir. İktidarların Kürt dilini yok sayma yaklaşımlarının en somut örneği ise kayyımların icraatlarında ortaya çıktı. Halkın iradesini gasp eden kayyımlar, Kürt dilini toplumsal alanda yok saymak ve ortadan kaldırmak istiyorlar. Bizler kesinlikle bu yaklaşımları kabul etmiyoruz. Bu kadim topraklar üzerinde yüzyıllardır yürütülen asimilasyon politikalarına karşı, kaybedilen dil ve kültürleri tekrardan yaşatma sözü veriyoruz. Eşit, tüm dillerin dil ve kültürlerin ortak alanda özgürce buluştuğu bir dünya kurma ve mücadeleyi sözü veriyoruz.”

 

Mardin

 

Kürt Dil Bayramı dolayısıyla Mardin'in Artuklu, Nusaybin ve Kızıltepe ilçelerinde de etkinlikler düzenlendi. Kızıltepe ilçesinde Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) Temsilciliği, HDP ile Mezopotamya Kültür ve Sanat Derneği tarafından düzenlenen etkinliğe HDP Sözcüsü Ebru Günay da katıldı. Mezopotamya Çocuk Korosu'nun enstrümanları ve ulusal kıyafetleriyle yer aldığı etkinlik, Eğitim Sen önünde yapıldı. Etkinlikte "Bê ziman jiyan nabe", "Perwerdehiya Kurdî mafê me ye", "Kamîya kesî binê zimanê kesî de nimite yo" ve "Dar bi av û tavê, zarok bi zimanê xwe mezin dibe" dövizleri taşındı. Etkinlikte Kurmancî ve Dimilkî lehçelerinde "Bila zimanê Kurdî bibe zimanê fermî û perwerdehiye" pankartı açıldı. Etkinlikte ilk olarak HDP İl Eşbaşkanı Perihan Ağaoğlu söz aldı. Ardından ise Eğitim Sen yöneticisi Abdulkadir Demir ortak açıklamayı okudu.

 

Kürtçenin hala “bilinmeyen dil” şeklindeki ifadelerle tutanaklara geçirildiğini dile getiren Abdulkadir, buna karşı yaşamın her alanında Kürtçenin kullanılması çağrısı yaptı. Abdulkadir, “Kürtçe düşünelim, Kürtçe konuşalım, Kürtçe okuyalım, Kürtçe yazalım. Çünkü bizim yaşadığımız coğrafya Kürdistan'dır” dedi.

 

Açıklamanın ardından Mezopotamya Çocuk Korosu, Kürtçe şarkılar seslendirerek, Kürt Dil Bayramı’nı kutladı.

 

Nusaybin'de de Emek ve Demokrasi Platformu tarafından HDP Nusaybin İlçe binası önünde açıklama yapıldı. Açıklamada, katılımcılar adına metni HDP Nusaybin İlçe Eşbaşkanı Şindar Akıncı okudu.

 

Bir diğer açıklama ise Eğitim Sen Mardin Şubesi önünde gerçekleştirildi. Kürt Dil Platformu, Mezopotamya Yazarlar Derneği, KESK Mardin Şubeler Platformu ve Mardin Barosu tarafından gerçekleştirilen açıklamanın ardından sembolik Kürtçe ders verildi.