Rozerin Gültekin

 

AMED - Silvan Barajı nedeniyle Gelîyê Godernê’de ekolojik ve tarihsel yıkım sürerken, Dorşîn Dağı eteklerinde de yaklaşık iki yıldır ağaç kıyımı gerçekleştiriliyor. Pasûr’daki iki ayrı talan, bölgenin doğasını ve toplumsal hafızasını tehdit ediyor.

 

Amed’in ilçelerinden Pasûr (Kulp), Licê (Lice), Farqîn (Silvan) ve Hezro (Hazro) hattında yaklaşık 50 kırsal mahalleyi sular altında bırakacak Silvan Barajı Projesi, bölgenin ekolojisini, tarihini ve toplumsal hafızasını hedef alan bir yıkım projesi olarak ilerliyor. "Güvenlik" gerekçesiyle etrafı kalekollarla çevrilen baraj bölgesinde, viyadük yapımı için yüzyıllık tarihi Godernê Köprüsü çevresinde doğa talanı sürüyor. Öte yandan Pasûr’un Dorşîn Dağı eteklerinde bulunan Eskar ve Beyrok mahallelerinin kesişim noktasında da yaklaşık iki yıldır ağaç kıyımı gerçekleştiriliyor. Günlük yaklaşık üç kamyon dolusu ağacın kontrol noktalarından herhangi bir işleme tabi tutulmadan ilçe dışına çıkarıldığı belirtiliyor. Pasûr’un iki farklı noktasında yaşanan doğa talanının yarattığı yıkımı kayıtlarımızla gözler önüne serdik.

 

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında 2009 yılından bu yana yapımı sürdürülen Silvan Barajı, bölgede doğa ve tarih yıkımına yol açıyor. Yaklaşık 17 yıldır devam eden inşaat sürecinde binlerce ağaç kesilirken, iş makineleriyle doğa tahrip ediliyor.

 

 

50 mahalle ile Godernê Köprüsü su altında kalacak

 

Barajın su tutma aşamasına geçmesiyle Pasûr (Kulp), Licê (Lice), Farqîn (Silvan) ve Hezro (Hazro) ilçelerine bağlı yaklaşık 50 kırsal mahalle sular altında kalacak. Bölgenin en önemli doğa ve kültür miraslarından biri olan Gelîyê Godernê (Goderne Vadisi) kalıcı olarak su altında kalırken, vadide bulunan endemik bitki türleri ve yaban hayatı ciddi bir ekolojik yıkımla karşı karşıya kalacak. Neolitik Çağ'dan bu yana insanlık tarihinin izlerini taşıyan mağaralar ve tarihi alanların yanı sıra, bölgenin simgelerinden yüzlerce yıllık Godernê Köprüsü (Taş Köprü) de yaklaşık 100 metre suyun altında kalacak.

 

Geçtiğimiz dönemde Diyarbakır Karayolları 9'uncu Bölge Müdürlüğü'nün viyadük yapımı sırasında kullandığı dinamitler nedeniyle tarihi Godernê Köprüsü 17 Ocak'ta ciddi zarar gördü. Patlamaların etkisiyle dağlardan kopan kaya parçaları köprünün bir bölümüne ve ayaklarına isabet etti. Bunun sonucunda yüzlerce yıllık köprüde çökmeler meydana geldi.

 

 

‘Ulaşım Projesi’ adıyla yıllardır talan sürüyor

 

Köy yollarının ve tarihi köprünün su altında kalacak olması gerekçesiyle bölgede, Silvan Projesi kapsamında "Taşköprü Viyadüğü ve Bağlantı Köy Yolları" inşa ediliyor. Ancak proje, bölgede yeni bir yıkımı da beraberinde getiriyor. Yol yapımının sürdüğü alanlarda çok sayıda ağaç kesilirken, tepeler de büyük ölçüde tahrip edilmiş durumda.

 

Hem doğa hem hafıza yok ediliyor

 

 

Bir taraftan ekonomik ve tarımsal kalkınma vaatleri sunulurken, diğer taraftan 17 yıllık süreç boyunca binlerce ağacın yok edildiği, dinamitlerle tarihi yapıların zarar gördüğü ve binlerce insanı yerinden edecek bir toplumsal hafıza kaybının yaşandığı belirtiliyor. Ayrıca baraj bölgesinin çevresi, "güvenlik" gerekçesiyle kalekollarla kuşatılmış durumda.

 

 

Dorşîn eteklerinde ağaç kıyımı

 

Amed'in Pasûr (Kulp) ilçesinde, Dorşîn Dağı eteklerinde bulunan Eskar ve Beyrok mahallelerinin kesişim alanında yaklaşık iki yıldır ağaç kıyımı gerçekleştiriliyor. İlçenin önemli ormanlık alanlarından biri olan bölgede kesilen ağaçların ihale yoluyla satışa çıkarıldığı ve kamyonlarla ilçe merkezine taşındığı belirtiliyor. Sevkiyatın ise kontrol noktalarından herhangi bir işleme tabi tutulmadan Amed merkeze kadar ulaştığı ifade ediliyor.

 

 

Edinilen bilgilere göre bölgede günlük yaklaşık üç kamyon dolusu ağaç kesiliyor ve kesim faaliyetleri devam ediyor. Köylülerin bir kısmı ağaç kesimine karşı çıkarken, bir kısmı ise kesim çalışmalarına katılıyor. Ayrıca ağaç kıyımının bu iki alanın dışındaki bölgelerde de sürdürülmesinin planlandığı belirtiliyor.