Semîha Alankuş

 

NAVENDA NÛÇEYAN - Ronahî û Berîvan, yên ku digotin, "Em dizanin û bawer dikin ku agirê azadiyê yê ku me pêxistiye dê bibe sedema pêketina agirên hîn mezintir," bûn jinên ku "Sirra agir fêm kirin."

 

Cejna Newrozê ku di dîroka Gelê Kurd de sembola vejîn, azadî û serhildanê ye. Bi taybetî bi têkoşîna jinan wateyek cûda bi dest xistiye. Ev agir di tariyê de ku zordarî lê serdest e, veguheriye çirayek hêviyê û bi saya hewesa azadiya jinên Kurd, ew veguheriye baweriyek bêvemirandin. Newroz êdî ne tenê cejna biharê ye, lê navek ji bo serhildan, serhildan û fedakariyê ye.

 

Bi vê baweriyê ye ku Ronahî (Bedriye Taş) û Berîvan (Nîlgun Yildirim) wekî jinên ku bi agirê Newrozê xwe ji bo azadiyê feda kirine, di dîrokê de hatine nivîsandin. Ruhê berxwedanê yê ku di salên 1990'î de li Kurdistanê bilind bû, li metropolên Tirkiyeyê belav bû û têkoşîn mezin bû. Lêbelê, Gelê Kurd bi rastiya sirgûniyê re jî rû bi rû ma. Ewropa cihek e ku dixwaze gelan, jinan û şoreşgeran ji nirxên xwe qut bike, bi polîtîkayên penaberiyê wan asîmîle bike. Ronahî û Berîvan bi çalakiya xwe ya di newrozê ya 1994'an de bersiv dan vê yekê.

 

Berxwedanek li dijî modernîteya kapîtalîst

 

Çalakiya wan berxwedanek li dijî polîtîkayên modernîteya kapîtalîst bû ku armanc dikin ku takekesan ji nasnameya wan dûr bixin û wan ji kokê veqetînin. Di 22'ê Adara 1994'an de, wan li dijî zexta li dijî têkoşîna azadiya Gelê Kurd, bi taybetî li Almanya û Ewropayê, helwest girtin. Wan sînyala yekkirina têkoşîna li Ewropayê bi berxwedana li Kurdistanê re pêxistin. Wan nîşan da ku mirov çawa li dijî polîtîkayên penaberan, asîmîlasyonê û bêparkirina nasnameyê radiweste.

 

Li seranserê Ewropayê deng da 

 

Çalakiya ku wan li Mannheimê pêk anî ne tenê li Almanya, lê li seranserê Ewropayê deng veda. Rayedarên Alman matmayî bûn. Her çend hewl hat dayîn ku merasîmên cenazeyê werin asteng kirin jî, zêdetirî 50,000 kes şahidiya vê xatirxwestinê kirin. Peyama Ronahî û Berîvanê dengê xwe yê herî kûr dîtibû. Ruhê hevpar ê têkoşînên azadiyê yên kurd, tirk û ewropî niha yek bûbû.

 

Ji Elbistanê ber bi Swîsreyê ve…

 

Ronahî di sala 1972'yan de li Elbistana Meraşê ji dayik bû û di sala 1979'an de bi malbata xwe re koçî Swîsreyê kir. Ji temenê biçûk ve bi muzîkê re eleqedar bû, bi xwişk û birayên xwe re komeke muzîkê ava kir. Piştî mirina bavê xwe, dev ji muzîkê berda û bi beşdariya malbata xwe tevlî têkoşîna azadiyê bû. Wê pêşî di çapemeniyê de, dû re jî di tevgera jinan de roleke çalak lîst.

 

Jineke serhildêr ji Dêrsimê

 

Berîvan ji Dêrsimê bû. Ew jinek ji welatê serhildanê bû. Bi hişmendiya feodal, diya wê ji malê hatibû derxistin, dema ku şeş mehî bû ew radestî meta wê kirin. Di 12 saliya xwe de rastiyê hîn bû. Hej zarok bû tê zewicandin û dişînin Almanyayê. Berîvan ji ber tundiyê mal terk kir û berê xwe da stargehê. Piştre ew çû cem birayê xwe, zewaca xwe bi dawî kir. Lêgerîna wê ew ber bi têkoşîna azadiyê ve bir. Ew êdî jinek bû ku ji bo têkoşîn, nasnameya xwe û azadiya xwe dilsoz bû.

 

Manîfestoyek ji bo gel

 

Ronahî û Bêrîvan beriya çalakiyên xwe nameyek li pey xwe hiştin. Ev name manîfestoyek bû ku tê de diyar dikir ku ew ne tenê bedena xwe, lê di heman demê de ramanên xwe jî ji bo Gelê Kurd û mirovahiyê diyarî dikin.

 

Diyariyek ji bo mirovahiyê

 

Ev gotinên ku ji hêla Berîvan û Ronahî ve hatine hiştin, bûn lûtkeya dilsoziya wan: "Dewleta Alman di mehên dawî de bi eşkereyî dijminatiya xwe ragihand. Komeleyên me hatine girtin, rengên me yên neteweyî û alên me yên neteweyî hatine desteserkirin, bi dehan welatparêzên me hatine girtin û binçavkirin. Almanya li pey şopa nijadperestên Tirk dimeşe. (...) Em dizanin û bawer dikin ku agirê azadiyê ku me pêxistiye dê bibe sedema şewitandina agirên hîn mezintir. Bila beden û ramanên me ji bo Gelê Kurd û hemî mirovahiyê diyariyek bin." Ev name ne tenê wesiyeta wan bû, lê di heman demê de şahidiyek ji bo îradeya gelekî bû ku bi agir hatiye nivîsandin.

 

'Ger hûn ê bijîn, hûn ê mîna wan bijîn'

 

Dema ku Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan çalakiya Ronahî û Berîvan nirxand, wan wekî "Kesên ku nehêniya agir fêm kirin" bi nav kir. Rêberê Gelê Kurd, bal kişand ser nirxa nameyên ku wan li dû xwe hiştin, diyar kir ku Ronahî û Berîvan çalakiyek bi biryar û plansaz pêk anîne û bi van gotinan got: "Ger azadî ewqas hêsan bûya, Ronahî û Berîvan xwe nedişewitandin. Ew çalakiyên xwe bi awayekî plan dikin ku ew têra xwe bihêz bin ku têk neçin, bê şik û guman in û ji bo bidestxistina encamek biryardar pêşwext plan kirine… Ger hûn ê bijîn, hûn ê mîna wan bijîn."

 

Gava ku agir bû berxwedan...

 

Ronahî û Berîvan ne tenê sembolên çalakiyekê, lê di heman demê de sembolên ramanek, berxwedanek û baweriyekê bûn. Agirê ku wan pêxistî bi bedena wan ve nema; ew bi ruhê serhildanê yê Newrozê, lêgerîna jinên Kurd a ji bo azadiyê û têkoşîna gelê wan re tevlihev bû. Îro jî, çalakiya wan wekî agirê nevemirî dişewite. Ji ber ku hin agir nabin xwelî; di dilê gelek kesan de, ew vediguhere berxwedan, azadî û hêviyê.